Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеровтің тапсырмасына сәйкес, ауыл шаруашылығында бір жерден бірнеше өнім алу ісі Жетісай ауданында қарқынды түрде жүзеге асырылуда. Бұл бағытта, арнайы жылыжайлар салу және олардың жұмысын жетілдіру мақсатында үлкен жұмыстар атқарылуда. Әсіресе, биылғы жылы аудандағы 129 фермерге тиесілі жылыжайларда қызанақ, қияр, болгар бұрышы, баялды, лимон және гүл көшеттері егілген. Бұл көрсеткіш аудан экономикасына үлкен үлес қосып, жергілікті тұрғындардың өмір сапасын арттыруға бағытталған шаралардың бір бөлігі болып табылады.
Жылыжай шаруашылығының дамуы
Жетісай ауданында жылыжай шаруашылығына деген қызығушылық жыл санап артып келеді. Ауданның жергілікті билігі, сондай-ақ ауыл шаруашылығы саласындағы мамандар жылыжайды тиімді пайдалануды дамытып, өнімділікті арттыру үшін әртүрлі технологиялар мен әдістерді енгізуде. Биылғы жылы жылыжайлардың жалпы көлемі 23,5 гектарға жетті. Оның 5,8 гектарында қызанақ, 4,3 гектарында қияр, 1,5 гектарында баялды мен болгар бұрышы, тағы 1 гектарында лимон егілген. Осылайша, аудандағы жылыжай шаруашылығы айтарлықтай кеңейіп, ішкі нарықтың сұранысын толық қамтамасыз етуге мүмкіндік беруде.
Бұл ретте, жылыжайлар түрлі жылу көздерімен жылытылады. Мәселен, 9,54 гектар жылыжай көмірмен, ал 13,48 гектар табиғи газбен жылытылады. Бұл энергия көздері шаруашылық иелеріне өнімділікті арттыруда және шығындарды азайтуда үлкен көмек көрсетеді. Жылыжайларда жұмыс істейтін фермерлер мен жұмысшылардың саны да артып келеді. Атап айтқанда, бір ғана жылыжайда 10-ға жуық жергілікті тұрғын тұрақты жұмыс істеп, өз нәпақасын тауып отыр.
Берік Байымбетовтың жылыжай шаруашылығы
Жетісай ауданының Атамекен ауылдық округінде жылына бірнеше өнім алуды жолға қойған Берік Байымбетовтың жылыжайы ерекше үлгі ретінде назар аударады. Бұл жылыжайдың жалпы аумағы 1,64 гектарды құрайды. Ол өз шаруашылығында су үнемдеу технологиясы – тамшылатып суғару әдісін қолдануда. Бұл әдіс ағын суды үнемдеуге мүмкіндік беріп, өнім көлемін арттыруға жол ашады. Сонымен қатар, жылыжайда лимон мен қиярдың жоғары сапалы сорттары егілген. 1 гектар аумаққа лимонның «Мерри» сортын егсе, қалған 0,64 гектарында қияр өсіріледі.
Берік Байымбетовтың жылыжайында лимон өсіру – бірегей кәсіп. 5 жыл бұрын егілген лимон ағаштары қазір жақсы өнім беріп, әр түбінен 100 келіге дейін өнім алу жоспарлануда. Қазіргі таңда бұл табиғи таза өнім Жетісай, Мақтаарал, Шардара аудандарымен қатар, Шымкент қаласына да жеткізілуде. Өнімнің бағасы да нарықта жоғары сұранысқа ие – келісі 1000-1200 теңге шамасында сатылуда. Бұл жылыжай шаруашылығы жергілікті тұрғындарға тек табиғи өнім ұсынып қана қоймай, сонымен қатар тұрақты жұмыс орындарын қамтамасыз етіп, ауыл экономикасының дамуына үлкен үлес қосуда.
Мемлекеттік қолдау шаралары
Мемлекеттік деңгейде жылыжай шаруашылығын дамыту үшін бірнеше қолдау шаралары қабылданған. Соның ішінде, жылыжайларда энергия ресурстарын пайдалану шығындарын субсидиялау туралы ҚР Үкіметінің шешімі ауыл шаруашылығы саласындағы кәсіпкерлер үшін үлкен мүмкіндіктер ашты. Бұл шара жылыжай салу ісіне қызығушылардың санын арттырып, өнім көлемін көбейтуге мүмкіндік берді. Қазірдің өзінде 23,5 гектар жылыжай құрылған. Алдағы уақытта бұл көрсеткіштің артатыны сөзсіз.
Шаруашылық төрағасы Берік Байымбетовтың айтуынша, лимон ағаштары 40-60 жыл өмір сүріп, алғашқы өнімін 2-3 жылда береді. Бұл өсімдік баяу өсетінімен, оның күтімі өте жоғары. Сондықтан, лимон өсіру үшін шыдамдылық пен кәсіпкерлік қабілет қажет. Сонымен қатар, Берік Байымбетов алдағы уақытта жылыжай аумағын кеңейтіп, өнім түрлерін көбейтуді жоспарлап отыр. Оның пікірінше, тропикалық жемістер – банан, киви сияқты дақылдарды жылыжайларда өсіру мүмкіндіктері бар. Бұл жаңа бағыт ауыл шаруашылығының дамуына және экспорттық әлеуеттің артуына ықпал етері сөзсіз.
Тұрақты жұмыс орындары мен жергілікті экономиканың дамуы
Жылыжай шаруашылығы тек ауыл шаруашылығы өнімдерін өндірумен ғана шектелмейді. Бұл сала жаңа жұмыс орындарын ашуға, жергілікті тұрғындардың өмір деңгейін арттыруға мүмкіндік береді. Жетісай ауданындағы жылыжайларда жұмыс істейтін 10-ға жуық жергілікті тұрғын тұрақты түрде жұмыспен қамтылған. Сонымен қатар, жаңа технологияларды енгізу, тиімді суару әдістерін қолдану және сапалы өнім өндіру жергілікті шаруаларға табыс әкеліп, жалпы аудан экономикасының дамуына өз әсерін тигізуде.
Жетісай ауданында жылыжай шаруашылығының дамуы Түркістан облысының ауыл шаруашылығын жаңғыртуға, өнімділікті арттыруға және жергілікті тұрғындарды жұмыспен қамтуға бағытталған маңызды қадам болып табылады. Мемлекеттік қолдаудың арқасында жылыжай шаруашылықтарының саны мен көлемі артып, өнімділік жоғарылап келеді.
Әсіресе, табиғи таза өнім өндіру мен жаңа технологияларды енгізу арқылы бұл сала тек аудандық емес, облыстық, тіпті республикалық деңгейде үлкен табыстарға жету әлеуетіне ие. Алдағы уақытта Жетісай ауданында жылыжай шаруашылығы одан әрі дамып, ауыл шаруашылығының жаңа мүмкіндіктерін ашуға мүмкіндік береді деп сенеміз.
