Түркістан облысының Сарыағаш ауданында тропикалық аймақтарға тән лимон жемісін жерсіндіру ісі қарқынды дамып келеді. Ауданға қарасты «Жабай ата» шаруа қожалығы үш жыл бұрын қолға алған ерекше жоба бүгінде жемісін беріп, жылына 200 тоннаға дейін өнім жинауға мүмкіндік туғызуда. Қазақстанда сирек кездесетін цитрус шаруашылығы бүгінде аудан экономикасының жаңа бағытына айналуда.
Шаруашылық иесінің айтуынша, тропикалық жемістерді өсіру үшін ең алдымен топырақтың құнарлылығын арттырып, тұздылық деңгейін төмендету қажет болған. Осы мақсатта алғашқы жылдары жылыжайға қияр, қызанақ сияқты көкөніс түрлері егілген. Бұл тәсіл топырақты зиянкестерден тазартып, лимон көшеттерін отырғызуға қолайлы жағдай жасаған.
Бүгінде 12 гектар аумақта орналасқан жылыжай кешенінде жайқалып тұрған лимон ағаштары көздің жауын алады. Әр гектарға 800 түптен егіліп, барлығы шамамен 9600 түп ағаш өсірілуде. Олардың барлығы Өзбекстаннан әкелінген сапалы көшеттер.
Лимон ағаштарының ең үлкен артықшылықтарының бірі — ұзақ жылдар бойы өнім беруінде. Шаруашылық мамандарының айтуынша, ағаштар қолайлы күтім жасалған жағдайда 30–40 жылға дейін жеміс береді. Бұл – шаруашылықтың болашағы ұзақ мерзімді әрі тұрақты болатынын көрсетеді.
Биылдың өзінде «Жабай ата» қожалығы 200 тоннаға жуық лимон жинаған. Шаруа келешекте әр гектардан 40–50 тоннаға дейін өнім алуды жоспарлап отыр. Егер бұл көрсеткіш орындалса, жылдық өндіріс көлемі айтарлықтай өсуі мүмкін.
Жиналған лимон негізінен ішкі нарықта саудаланады. Қазақстандық тұтынушылар арасында табиғи, жергілікті өнімге сұраныс жоғары. Әсіресе қыстық маусымда лимонға деген қажеттілік артатынын ескерсек, Сарыағаштағы шаруашылықтың өнімі нарықтағы тапшылықты азайтуға сеп болуда.
Лимонның дәмі мен сапасы импорттық өнімдерден кем түспейтіні шаруалар үшін үлкен мақтаныш. Әрі жергілікті өнім болған соң, бағасы да қолжетімді.
Шаруашылық ауданның әлеуметтік-экономикалық дамуына да елеулі үлес қосып отыр. Бүгінде жылыжайда 40 адам тұрақты жұмыспен қамтылған. Маусымдық кезеңдерде бұл сан одан әрі артуы мүмкін. Жұмысшылар жылыжайдағы күтіп-баптау, өнім жинау, сұрыптау сияқты үдерістерге толықтай атсалысады.
Сарыағаш ауданының жылы климаты мен табиғи ерекшеліктері лимон өсіруге қолайлы болып шықты. Мамандардың пайымдауынша, егер осындай жобалар көбею жалғаса берсе, болашақта өңірде цитрустық өнімдер кластерін қалыптастыруға мүмкіндік бар.
Шаруалар да бұл бағытта тәжірибе жинақтап, технологияны жетілдіріп келеді. Лимон өсіру ісіне тамшылатып суару, жылыжай микроклиматын қатаң бақылау, интеграциялық зиянкестермен күресу сияқты заманауи әдістер енгізілген.
