Еліміздің бірқатар аймағында қалың қар түсіп, сарышұнақ аяз бет қаратпай тұрған шақта, күнгейдегі Түркістан облысы тағы бір жағымды жаңалығымен қуантты. Құнарлы топырағымен танылған өңірдің Келес ауданында қаңтар айында қызанақ пісіп, ішкі нарыққа жол тартты. Бұл – заманауи агротехнология мен тынымсыз еңбектің нақты жемісі.
Келес ауданындағы «Мұстафа» шаруа қожалығы 5 гектар аумақты алып жатқан жылыжай кешенінде көкөніс өсірумен айналысады. Кешеннің 1 гектарына израильдік «Малика» сұрпы егілген. Аталған сорт жылыжай жағдайына бейімделгіштігімен, ерте пісуімен және жоғары өнімділігімен ерекшеленеді.
Бүгінде піскен қызанақтар сұрыпталып, қапталып, ішкі нарыққа жөнелтілуде. Қыс мезгілінде жаңа піскен көкөніске деген сұраныс жоғары болатыны белгілі. Сондықтан жергілікті өнімнің тұтынушыға дер кезінде жетуі – бағаның тұрақтылығына да оң әсерін тигізеді.
Шаруа қожалығы бір гектардан 80–90 тоннаға дейін өнім алуды жоспарлап отыр. Қыс маусымы үшін бұл – өте жоғары көрсеткіш. Жылыжайда тұрақты түрде 8 адам еңбек етеді. Олар өсімдікті күтіп-баптау, суару, тыңайту, зиянкестерден қорғау және өнімді жинау жұмыстарын жүйелі түрде атқарады.
Агроном Ибраһим Қарсыбаевтың айтуынша, «Малика» сорты – сапасы мен дәмдік қасиеті жоғары, тасымалдауға төзімді өнім.
– Бұл сұрып жылыжай жағдайына жақсы бейімделген. Ерте піседі, сақтау мерзімі ұзақ әрі сыртқы келбетін жоғалтпайды. Қысқы кезеңде температура мен ылғалдылық тұрақты бақылауда болады. Заманауи жылыту және тамшылатып суару жүйелері қолданылып, агротехникалық талаптар қатаң сақталады. Соның нәтижесінде сапалы әрі мол өнім алуға қол жеткізіп отырмыз, – дейді маман.
Жылыжай ішіндегі микроклимат автоматтандырылған жүйе арқылы реттеледі. Температура, ылғалдылық және жарық мөлшері үнемі қадағаланып отырады. Бұл өсімдіктің бірқалыпты дамуына және өнімнің сапалы болуына мүмкіндік береді.
Келес ауданының жалпы аумағы 345 мың гектардан асады. Соның 26 мың гектарына түрлі ауыл шаруашылығы дақылдары егіледі. Соңғы жылдары аудан диқандары егіншілікте жаңа технологияларды кеңінен енгізіп, өнім көлемін арттыруға басымдық беріп келеді.
Қыс мезгілінде көкөніс өндірудің бірнеше артықшылығы бар:
Ішкі нарықты отандық өніммен қамтамасыз ету;
Импортқа тәуелділікті азайту;
Баға тұрақтылығын сақтау;
Ауыл тұрғындарын тұрақты жұмыспен қамту.
«Мұстафа» шаруа қожалығының тәжірибесі – ауыл шаруашылығын әртараптандырудың жарқын үлгісі. Жылыжайда жыл он екі ай өнім алу арқылы шаруашылық табысын тұрақтандырып қана қоймай, жергілікті тұрғындардың әл-ауқатын арттыруға да үлес қосуда.
Алдағы уақытта жылыжай кешенінің қалған бөлігіне қызылша дақылын егу жоспарланып отыр. Бұл өнім түрін көбейту арқылы шаруашылық ішкі нарықтағы сұранысты қамтып, ассортиментті кеңейтуді көздейді. Мұндай қадам өңірдің азық-түлік қауіпсіздігін нығайтуға сеп болмақ.
Қаңтардың қақаған аязында қызанақ пісіріп отырған Келес диқандары – еңбекқорлық пен жаңашылдықтың үлгісі. Қолайлы климаттық жағдайды тиімді пайдаланып, заманауи технологияны меңгерген шаруалар қысқы маусымда да мол өнім алуға болатынын дәлелдеді.
Бұл бастама тек бір шаруашылықтың жетістігі ғана емес, тұтас Түркістан облысының аграрлық әлеуетін айқындайтын көрсеткіш. Ауыл еңбеккерлерінің тынымсыз еңбегі өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуына серпін беріп, ел ырысын еселеуге қызмет ете бермек.
