Қазақстанның оңтүстігіндегі аграрлы аймақтардың бірі – Сарыағаш бүгінде тағы бір тың жаңалығымен көпшілікті таңғалдырып отыр. Аудан аумағында әлемге кеңінен танымал «Кавендиш» банан сұрпы сәтті жерсіндіріліп, алғашқы өнімін беруде. Бұл бастама – өңірдің ауыл шаруашылығы саласындағы инновациялық серпілісінің айқын көрінісі.
Сарыағаш ауданының әкімі Арман Абдуллаев Жартытөбе ауылдық округіне қарасты жылыжай кешенінде болып, тропикалық жемістер өсірумен айналысып отырған жергілікті кәсіпкердің еңбегімен танысты. Аудан басшысы бұл жобаның өңір экономикасын әртараптандыруға және агроөнеркәсіптік кешенді дамытуға қосар үлесінің зор екенін атап өтті. Сонымен қатар, жауапты бөлімдерге өндірілген өнімді жергілікті нарыққа жүйелі түрде жеткізуді қамтамасыз ету бойынша нақты тапсырмалар берілді.
Жартытөбе ауылдық округіне қарасты Ынтамақ елді мекенінде орналасқан жылыжай кешенінің аумағы 10 сотық жерді құрайды. Мұнда әлемдегі ең танымал әрі экспортқа кеңінен шығатын банан сұрпы – Cavendish banana өсірілуде. Аталған сұрып – жаһандық банан нарығының негізгі үлесін құрайтын, сапасы мен тасымалдауға төзімділігімен ерекшеленетін жеміс.
Көшеттер 2019 жылы Түркия елінен арнайы алдырылған. Жобаның бастамашысы – тәжірибелі кәсіпкер Шамс Тұрсынбаев. Ол жылыжай шаруашылығымен 1995 жылдан бері айналысып келеді. Бұған дейін қызанақ, қияр секілді дәстүрлі көкөніс өнімдерін өндіріп келген кәсіпкер уақыт талабына сай өндіріс аясын кеңейтіп, тропикалық жемістерді жерсіндіруге бел буған.
Алғашқы жылдары банан өсімдігі жергілікті климатқа бірден бейімделе қоймаған. Дегенмен, жүйелі агротехникалық күтім, тұрақты температура мен ылғалдылықты сақтау, топырақ құрамын реттеу секілді шаралардың нәтижесінде өсімдік толықтай жерсіндірілген.
Бүгінде «Кавендиш» бананының жапырақтары 3 метрге дейін жетсе, сабағының биіктігі 10 метрге дейін өсіп, мол өнім беруде. Жылыжай жағдайында өсірілгендіктен, жемістер экологиялық таза әрі сапалы болып табылады. Кәсіпкердің айтуынша, негізгі мақсат – Сарыағаш топырағының құнарлылығын дәлелдеп, «шыбық ексең, шынар өсетін» өңір екендігін нақты іспен көрсету.
Жылыжай кешенінде тек банан ғана емес, өзге де тропикалық жемістерді жерсіндіру жұмыстары қарқынды жүргізілуде. Атап айтқанда: папайя, лимон, апельсин, мандарин, кофе, питайя (айдаһар жемісі).
Барлық өсімдіктер жылыжай ішінде өсірілетіндіктен, қажетті микроклимат тұрақты сақталады. Бұл – сапалы әрі қауіпсіз өнім алудың басты кепілі.
Аталған жоба – импортқа тәуелділікті азайтып, ішкі нарықты отандық өніммен қамтамасыз етуге бағытталған маңызды қадам. Сонымен қатар, жаңа жұмыс орындарын ашу, ауыл халқының табысын арттыру және инновациялық агротехнологияларды енгізу арқылы өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуына оң әсерін тигізуде.
Сарыағаш ауданында тропикалық жемістер өсіру – тек тәжірибе ғана емес, болашаққа бағытталған стратегиялық бастама. Бұл жоба оң нәтижесін беріп, ауқымы кеңейген жағдайда, Қазақстанда экзотикалық өнім өндірудің жаңа кезеңі басталуы мүмкін.
Сарыағаштағы «Кавендиш» бананы – еңбекқорлық пен табандылықтың, жаңашылдық пен батыл қадамның нәтижесі. Жергілікті кәсіпкердің бастамасы ауыл шаруашылығын дамытудағы тың бағыттардың бірі ретінде бағалануда. Табиғи әлеуеті жоғары оңтүстік өңір үшін бұл жоба – мүмкіндіктің шексіз екендігін дәлелдейтін жарқын мысал.
